Kịch bản nào cho phát hành trái phiếu chính phủ ra thị trường quốc tế, cũng như phát hành trái phiếu chính phủ dưới kì hạn 5 năm

ảnh minh họa
Nhà đầu tư chờ đợi lợi suất trái phiếu tăng
Thống kê tháng 9/2015, Sở GDCK Hà Nội tổ
chức 34 phiên đấu thầu, huy động được 2.628 tỷ đồng trái phiếu, giảm
66,4% so với tháng 8. Trong đó, Kho bạc Nhà nước huy động được 2.503 tỷ
đồng, Ngân hàng Phát triển VN huy động được 125 tỷ đồng. Lãi suất trúng
thầu của trái phiếu kỳ hạn 5 năm nằm trong khoảng 6,45-6,60%/năm, 10 năm
là 6,90%/năm, 15 năm trong khoảng 7,65-7,90%/năm. So với tháng 8, nhìn
chung lãi suất trúng thầu của trái phiếu kỳ hạn 5 năm tăng khoảng
0,20%/năm, 10 năm tăng khoảng 0,20%/năm, 15 năm giữ nguyên.
Như vậy, đang có tình trạng lãi suất
trúng thầu của trái phiếu kì hạn 5 năm tăng. Và có lẽ đây cũng là cơ sở
để bước sang tháng 10, liên tiếp trong ba tuần, trái phiếu Chính phủ kì
hạn 5 năm tiếp tục trúng thầu 100% – tính đến 23.10.2015, mặc dù trong
ba tuần lãi suất trái phiếu trúng thầu không đổi.
Trong khi đó, theo một thống kê của
Chứng khoán Bảo Việt, phiên đấu thầu của Kho bạc Nhà nước với kỳ hạn 10
năm chỉ huy động được 5% giá trị gọi thầu (đạt 50 tỷ đồng) mặc dù lãi
suất trúng thầu đã tăng 0,1%. Tỷ lệ trúng thầu dù lãi suất đã tăng – mức
tăng không cao cho một kì hạn dài – cho thấy nhà đầu tư không mặn mà
với mức lãi suất điều chỉnh thấp, cũng không mặn với trái phiều kỳ hạn
dài hơi.
Xu hướng này không phải mới chỉ xuất
hiện gần đây. Nếu không, đã không đề xuất cho phép phát hành trái phiếu
dưới kì hạn 5 năm, để nhà đầu tư dễ bề bỏ vốn và dễ bề “xoay chuyển”,
đặc biệt dễ xoay chuyền và thích ứng với đường con lãi suất – lợi tức mà
trái chủ được hưởng tham chiếu trên lãi suất của hệ thống nhà băng.
Ông Andy Hồ, Giám đốc điều hành
VinaCapital nhận định về kế hoạch phát hành trái phiếu tới đây của chính
phủ là với tình hình hiện nay, có khả năng chính phủ sẽ muốn thúc đẩy
sớm kế hoạch phát hành trái phiếu chính phủ ra thị trường Quốc tế. Và
muốn để thành công, có lẽ lãi suất hiện tại sẽ phải điều chỉnh.
Những yếu tố chi phối lãi suất và gánh nặng cho DN
Trả lời câu hỏi của báo DĐDN là mức điều
chỉnh theo ông sẽ khoảng bao nhiêu, và có nghịch lý không khi lạm phát
của nền kinh tế đang gần tiệm cận 0? Ông Andy khẳng định điều chỉnh lãi
suất gần như là bắt buộc. “Chỉ có điều chỉnh lãi suất, chúng tôi mới
thấy đủ sức hấp dẫn và xem xét ra quyết định mua”.
Cũng theo ông Andy Hồ, có một số các yếu
tố đang chi phối để lãi suất VN khó có thể không điều chỉnh mà vẫn muốn
phát hành trái phiếu. Trong đó, hiện tượng “rập rình” tăng lãi suất của
FED khi phải cân đối giữa mong muốn của chính phủ và lạm phát của nước
họ. “Lạm phát của Mỹ cần tăng 2% nhưng không có dấu hiệu tăng. VN không
có lạm phát vì giá hàng hóa trên thế giới như dầu, sữa đã giảm thấp từ
giá cung; khi nhu cầu Trung Quốc giảm rất nhiều (GDP khả năng tăng
trưởng dưới 7%) đồng thời vẫn phải tiếp tục sản xuất – giảm giá hàng bán
khiến giá thành mọi thứ thấp hơn. Mỹ cũng tương tự khi nhập khẩu từ
Trung Quốc rất lớn. Lượng thất nghiệp vẫn cao và công ăn việc làm chưa
đủ yên tâm nên khó tăng lãi suất, thậm chí phải qua 2016. Nếu trong
trường hợp tăng, giá USD sẽ lên, Trung Quốc sẽ phá giá và VN có khả năng
phải đi theo. Lãi suất tiền USD lẫn VNĐ phải từ từ đi lên. Chính phủ VN
đang gặp khó khăn về phát hành trái phiếu, phải điều chỉnh lãi suất để
thành công”, ông Andy nói.
Cũng theo vị chuyên gia này thì tùy
thuộc vào mong muốn phát hành ngay lập tức hoặc không mà chính phủ sẽ
“định hướng” lãi suất. Trong khi đó, ông Trương Chí Trung, Thứ trưởng Bộ
Tài chính khẳng định VN có thể sẽ phát hành trái phiếu Quốc tế ngay
trong năm 2015. Có nghĩa, khả năng rục rịch điều chỉnh lãi suất là có
thật và một số ngân hàng TMCP mới đây đã đón trước, điều chỉnh lãi suất
huy động. Điển hình như Viet Capital Bank đã điều chỉnh tăng lãi suất
tiền gửi VND với mức cộng thêm 0,2%/năm vào ngày 21/10. Theo đó, kỳ hạn 7
tháng được hưởng lãi suất 6,5%/năm, kỳ hạn 8 tháng là 6,6%/năm, kỳ hạn 9
tháng là 6,7%/năm; lãi suất 6,7%/năm và 6,8%/năm lần lượt dành cho kỳ
hạn 10 tháng và 11 tháng. Đặc biệt, với sản phẩm Tiết kiệm 39+ ưu việt
(dành riêng cho khách hàng có độ tuổi từ 39 trở lên), lãi suất ở các kỳ
hạn 7, 8, 9, 10, 11 cũng được điều chỉnh tăng thêm so với mức lãi suất
tiền gửi thông thường,đặc biệt với kỳ hạn 11 tháng lãi suất lên đến
6,9%/năm.
Trước đó, từ ngày 19/10 Ngân hàng TMCP
Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) tăng 0,2%-0,4% lãi suất tiền gửi VND so
với ngày 28/9 đối với các kỳ hạn từ 3 tháng trở lên. Eximbank và một số
các NH cũng thay biểu lãi suất mới…
Có vẻ như nhu cầu huy động vốn, tăng
thanh khoản, đáp ứng nhu cầu vay vốn trên thị trường cuối năm là một
trong những lí do khiến các NH điều chỉnh biểu lãi suất. Nhưng vẫn sẽ
khá khó hiểu khi lãi suất thực dương của người gửi tiền hiện đã khá cao.
Và quan trọng hơn, lãi suất vay của DN ở các kì hạn dài vẫn trên 10% –
mức khá cao và nhiều DN vẫn chưa thể “thích nghi” hoặc mạnh dạn vay đầu
tư mới.
Nếu để phát hành trái phiếu chính phủ
với lượng lớn thành công, mà phải điều chỉnh lãi suất lúc này, liệu có
hay không nỗi lo đầu tư Chính phủ đang lấn át vốn đầu tư tư nhân – như
điều mà Chuyên gia kinh tế Phan Minh Ngọc từng cảnh báo. Bởi “không
chóng thì chày” khi lãi suất tăng, gánh nặng lãi suất vay cuối cùng cũng
sẽ điều chỉnh nặng thêm trên đầu DN.